Taliban nedir, hangi demek? Taliban lideri kimdir? Taliban şüphesiz oluştu, amacı ne? Taliban ile ilgilendiren bilgiler..

Taliban’ın Benzer’e girmesiyle Afganistan Azamet Başkanı Eşref Ongun ülkeyi terk etti ve Taliban devlet sarayını ele geçirdi. Birçok mevki Dublör’deki büyükelçilik personellerini boşaltma ediyor. Tam bunlar yaşanırken Taliban ile ilgilendiren bilgilerde nikbet ediliyor.

TALİBAN NEDİR?

“Taliban” sözcüğü Arabi “şakirt” kelimesinin ölümlü-i faili olan “talib” kelimesine Acemce çoğul eki olan “zaman” ekinin eklenmesiyle ortaya sâdır ve “talebeler, öğrenciler, din öğrencileri” anlamına gelen bire bir sözcüktür. Taliban, Afganistan’daki benzeri Diyubendi İslamcı akıntı ve askeri organizasyondur. Kendilerine Afganistan İslam Emirliği demekte olup mevki içre tıpkısı savaş sürdürmektedir. Pakistan ve Afganistan’ın Diyobendi medreselerinde yetişen öğrencilerin kurduğu bir örgüt olduğu amacıyla bu isimle anılmaktadır. Afganistan’birlikte ruh gösteren silahlı teşekkül Taliban, Peştunlar’dan oluşan sünni İslamcı grup. Kol üyeleri kendilerini ‘Afganistan İslam Emirliği’ kendisine tanımlıyor.

TALİBAN LİDERİ KİMDİR?

Taliban’ın müessis lideri Muhammed Ömer 1959 yılında Kandahar yakınlarındaki Nudi köyünde dünyaya geldi. 2016’dan beri liderleri Mevlevi Hibetullah Ahundzade’dir. İki numaralı ismi ve politik lideri ise Molla Abdül Ongun Birader. Taliban’ın dört kurucusundan biri olan Molla Birader, askeri izlemci ve başkan namına öne çıkıyor. Molla Ömer’in kardeşiyle evli olan Molla Birader, bire bir zamanda sunma güvendiği komutanlardan biriydi. Afganistan’ın sakat Çap Başkanı Hamit Karzai ile bile bir aşiretten geliyor.

611ce6d979da3e20c06b22f1TALİBAN NE ANT, NASIL OLUŞTU?

Temelleri Pakistan’da atık Taliban, 1989 yılında Afganistan’ın güneyindeki Kandahar kentinde ortaya çıktı ve Afganistan’üstelik merkezi hükümetin zayıflık gösterdiği yerlerde hakimiyet kurdu. 1979’bile başlayan bağırsak savaşta Sovyet işgaline alın savaşan gruplardan biriydi. 80’lerde Amerika Birleşik Devletleri’nin desteğiyle Sovyet güçlerine alın savaşanlara Alperen deniyordu. Mücahitlerin içinden sâdır bu kadro, daha bilahare “öğrenci”nin çokluk tıngır olan “Taliban” ismini aldı. Taliban, iki yıl içre ülkenin şişman bölümünde kontrolü ele geçirdi. Farklı alperen gruplar ülkenin kuzeyine çekildi.

2021 yılında hükûmet merkezi Misal’i ele geçirdi. Taliban, Sovyetler Birliği’nin Afganistan’a müdahalesinin peşi sıra Sovyet güçlerinin 1989’üstelik kavrayışsız çekilmesinden sonradan Afganistan’daki merkezi hükümetlerin zayıflıklarından yararlanarak iktidara geldi ve ülkenin iri bölümünü kontrolü altında tuttu. Temellerini Pakistan’daki medreselerde eğitim bilimi görmüş, savaştan kaçan Peştun mülteciler oluşturmaktadır.

1996’bile İslam Emirliği car edildi. Afganistan’birlikte ceberut tıpkısı islam hukuku rejimi kuruldu. Amerika Birleşik Devletleri’ni meram düz 11 Ilkgüz saldırıları Taliban rejiminin sonunu getirdi. Amerikalı yönetimi, El Kaide’ye güvenli liman olduğu amacıyla Afganistan’a uğraş açtı, Taliban’ı devirdi. Taliban lideri Molla Muhammed Ömer kayıplara karıştı. Molla Ömer’in 2013’te öldüğü, iki sene sonra oğlu yoluyla doğrulandı. Taliban’ın iktidarda olduğu beş sene süresince kadınlar kamusal hayattan dışlandı. Okumalarına ve çalışmalarına müsaade verilmiyordu. Yanlarında ayvaz olmadan hariç çıkmaları bile yasaktı.

Taliban rejiminde Batı kültürüne da yasak getirildi. Kırbaç cezaları kabil uygulamalar vardı. Buda heykellerinin dinamitle havaya uçurulduğu görüntüler Taliban iktidarının simgelerinden biri oldu. Taliban’ı iktidardayken hoppadak dört devlet tanıdı. Afganistan’ın güney komşusu Pakistan, şimal komşusu Türkmenistan, Suudi Arabistan ve Mürekkep Arap Emirlikleri. Özge ülkeler ve Mürekkep Milel, Yıldız İttifakı’nı muhatap kabul ediyordu. BM ve Amerika Mürekkep Devletleri yaptırım uyguladı.

 

611ce6ef79da3e20c06b22f3TALİBAN’IN AMACI NE?

Taliban 2000’lerin başında kaybedilen gücü gabi örtmek istiyor. Teşkilat ülkeye yeniden şeriatı yayımlamak ve parlamentoyu kaldırmayı amaçlıyor. 2021 yılında 75.000 savaşçıları olduğu hesap edilmektedir. İktidara başat olan Taliban, 1997 yılında anayasası Yavuz’i hükümlere dayalı İslami Afganistan Emirliği’ni (Garp’bile bilinen şekliyle: The Islamic Emirate of Afghanistan) car etti. Pakistan, Suudi Arabistan ve Mürekkep Gündüz Feneri Emirlikleri, bu eskimemiş rejimi resmi adına tanıdı.

 

Hakkımızda gündemhaber

Check Also

İstanbul merkezli 3 ilde silah kaçakçılarına faaliyetler: 23 murakabe

İstanbul merkezli 3 ilde silah kaçakçılarına faaliyetler: 23 murakabe

Operasyonda 26 ruhsatsız tabanca, 4 blöf tabanca, 48 şarjör, bin 433 farklı uymaz ve ebatlarda …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir