Harvardlı Türk profesör güneş verdi: Türkiye’de müstevli ne zaman bitecek?

Harvard Üniversitesinde immünometabolizma, diyabet ve obezite alanında yaptığı araştırmalarla sağlam çokça uluslarası ödüle layık mevcut ve en son adına dahi Nobel’e revan el olarak bildik “EASD-Novo Nordisk” ödülünü 2018 yılında düz Hotamışlıgil, Ankara Üniversitesinde namına verilen onursal doktora töreni ve konferansı sonrasında AA muhabirinin Kovid-19 salgınına ilişkin sorularını yanıtladı.

Tıpkı zamanda Harvard Sabri Pervin Metabolik Tetkikat Merkezi Başkanı birlikte olan Prof. Dr. Gökhan Hotamışlıgil, Kovid-19 salgının acun genelinde yarattığı koşulların takatli bir süreç olduğuna ve haddinden fazla ağır sonuçlar doğurduğuna işaret etti.

Sağlık krizi ve fert kayıplarına ekleyerek, aylakçılık, eğitim problemleri, kıtlık, ruhsal bozukluklar ile karşı karşıya artan ülkelerin, endüstrinin girdiği darboğaz, nutuk ve spordan yoksunluk kabil çetin bedellerin ödendiğini anlatan Hotamışlıgil, salgının bitirecek olan tek huruç yolunun Kovid-19 aşısı olmasına rağmen bibi dünya genelinde gelecek düzeyde bilgelik kirliliği ve intizam teorileri üreten aşı karşıtlarının bulunduğunu ve bunun aynı kamu sağlığı tehdidine dönüştüğünü vurguladı.

“Aşılarla ilgilendiren zaman imdi çokça net ayrımsız levha var, bu aşıların yapıldığı ve rahat uygulandığı yerde salgın bitiyor. Aşılama etkinliği eşittir Kovid-19 salgının bitmesidir, bu büyüklüğünde açık ve bariz biçimde arasında.” diyen Hotamışlıgil, “Aşı karşıtlığı ve bilime dayanmadan yapılan tartışmalar, topluluk sağlığını yıldırma ediyor. Bu vakit kaybetmeden Türkiye ile müteallik ayrımsız buut değil, tamlık dünyada birlikte böyle.” ifadesini kullandı.

Hotamışlıgil, aşılamanın önemini şu sözlerle anlattı:

“Aşılar acun genelinde 2 milyara mümasil kişiye uygulandı, yani dünyanın bildirme nazik klinik uygulamalarından biri gerçekleşmiş vaziyette. Bu önde revan aşılama programlarında elhak faz çalışmaları sırasında şimdiye büyüklüğünde görülmemiş tıpkı yoğunlukta ve görülmemiş tıpkı vakar ve titizce klinik çalışmalara bağımlı tutuldu. Çünkü tam paydaşların farkında olduğu zamana cebin bire bir konkur olmasına rağmen bu konunun önemi ve düzenlilik eşiği konusundaki ileri düzey hassasiyetler bulunması idi. Dolayısıyla ‘telkih aceleye geldi’,’ yeterince çalışılmadı’, ‘aşıların acil tasarruf onayı var, bu nesep müsaade değildir’ gibi söylemlerin on paralık ayrımsız ilmî temeli namevcut.

‘Şu zaman kullanıma giren Kovid-19 aşıları aceleye geldi’ söylemine bakalım. Bunun tek gerçekliği namevcut, acul geliştirilmiş olması aceleye geldi gitmek değil. Çünkü onun öncesinde bu aceleci geçişi benzer kılan müthiş ayrımsız ilmî proses var. Aşıların böylesine çabuk geliştirilmesi bilimin geldiği dideban ile doğrudan olarak ilintili. ‘Aşılar yeterince denenmedi’ söylemi birlikte ağız ağıza kusurlu. Aşılar ciddiyetle ve bunaltıcı kendisine faz çalışmalarında denendi ve yer yoz şüphelerde da durdurulup tafsilatlı olarak incelendi. Burada birlikte tek bastırık yok. Üçüncüsü ‘kısırlık yapar’, ‘hamilelerde iş yaratır’, ‘ilerde beyninizi bozar’ ‘bunamaya el açar’ kabil söylemlerini destekleyecek veriler üstelik liyakatsiz, bilimsel temeli sıfır, veriye dayanmayan söylemler. Nedeniyle insanlara benim önerim, bilime güvenmeleri, güvendikleri bilgelik insanlarından anlayamadıkları bilimsel doğruları öğrenmeleridir. Yani bire bir insanın sadece bilim kadını veya akademik benzeri pozisyonu olması, pop olması, herhangi bir antlaşma inanılır ve akla yatkın şeyleri söylediğini göstermiyor, buradaki referanslara çok dikkat etmekte büyük kazanım var.”

Gökhan Hotamışlıgil, aşının cemaziyelevvel kâin benzeri uygulama olmadığına belen ederek, “Aşılarla ilgilendiren bilinen yoğun yan etkilerin cümlesi 8 hafta içerisinde ortaya çıkıyor. Aşılama klinik deneyim ve çalışmalarının 9, rahat kullanımın 6, çokça oylumlu kullanımın ise 3’ncü ayındayız. Zaman dünyada telkih uygulanmış 2 milyara mail eş var. Artık aşılarda ‘güvenlik problemi’ söylemlerinin ve aktiflik sorgulamalarının yeri yoktur. Aşıların düzenlilik ve aktiflik profilleri serencam merhale sağlam ve bu hoşgörülü uygulamanın olumlu sonuçları kemiksiz.” dedi.

“AŞILARIN MEVCUT RİSK PROFİLLERİ, GÜNLÜK YAŞAMDAKİ OLASI RİSKLERDEN ELAN DÜŞÜK”

Hiçbir tıbbi müdahalenin risksiz olmadığını vurgulayan Hotamışlıgil, “Günlük yaşamda değme sabahleyin uyandığınızda, duş aldığınızda, arabanıza binip işe gittiğinizde, uçağa bindiğinizde, haddinden fazla bağan da olsa bire bir beklenir risk ile cebin karşıyayız. Hayatımızda seçme ahit bu olasılı riskler ile yaşıyoruz. Aşıların şu an mevcut risk profilleri bu örneklerden henüz bağan.” diye niteleyerek konuştu.

Hotamışlıgil, parçalanmamış dünyanın normalleşmeye ihtiyacının bulunduğuna dikkati çekerek, “Çıktı aşılanmada müstelzim eşiği geçip ülkeyi normale vermek gerekiyor. Türkiye’nin elinde 100-120 milyon düze telkih varsa bu yaz ülkede salgın bitebilir. Bizim elimizde bu aplikasyon imkanı ve yetkinliği var. Günde 1,5 milyon aşı ika kapasitesine sahibiz. Hesapladığınızda 30 günde tüm yetenek aşılama ile zaruri eşik aşılacaktır. Benzeri ay henüz geçerse ülkede aşılama sorunu çözülür ve salgın da biter. Bu büyüklüğünde mahdut.” değerlendirmesini yaptı.

 

“IŞTIYAK HUZURUYLA AŞIMIZI OLDUK”

ABD’deki telkih ve salgın sürecinin sorulması üstüne Hotamışlıgil, sırası geldiğinde kendisi ve ailesinin aşılarını olduğunu anlattı.

Gökhan Hotamışlıgil, “Kovid-19 aşısını hiçbir tereddüdüm olmadan yaptırdım. Bozukluk? Ego haddinden fazla kahraman bire bir adam olduğumdan mı ya dahi dalgın dalgın benzeri âdem olduğumdan mı? Faydalı. Amma bilcümle yapılan çalışmaları okuyup izlem ettiğimiz için, yani ilmî verilere baktıktan sonra yazılan makaleleri okuduktan bilahare, klinik öncesi çalışmaları safha çalışmalarını koca uygulamalarını gördükten bilahare çıktı tereddüt edecek benzeri bekçi kalmadığı için istek huzuruyla aşımızı olduk. Eşim de çocuklarım de oldu.”

ABD’üstelik koronavirüs salgınındaki sonuç durumun sorulması konusunda Hotamışlıgil, “ABD’deki genişlik kırıcı tablolardan biriyle karşılaşan eyalet olan ve benim yaşadığım Massachusetts eyaletinde şu anda peçe dahil tek Kovid-19 önlemi kullanılmıyor, birey kaybı de rate. Bu ayın başı bakımından bağırsak ortamda de karışma olmak için hep yasaklar kaldırıldı. Hala az buçuk daha tedbirli olmayı tercih kurumlarda, ki buna bizim Üniversitemiz de karışma, bazı mecbur tedbirler uygulanıyor. Çokça neşeli yerlerde tılsım olarak kimi zaman peçe kullanıyoruz ama yasakların cümlesi kalktı.Bu dahi gösteriyor kim talih çapında eyalet çapında aşının etken ve koca uygulandığı yerde salgın sona eriyor. Salgını sona erdirmek bu kadar açık ve yalın kat. ” değerlendirmesinde bulundu.

“VİRÜS VARYANTLARININ TAKİBİ HADDINDEN FAZLA ÖNEMLİ”

Prof. Dr. Hotamışlıgil, Türkiye’deki aşılama çalışmalarını üstelik takip ettiğini ve çokça kızıl çalışmaların yapıldığını aktardı.

Umumi kendisine bazen aşıların varyantlara karşı sıskalık teşhir riskinin bulunduğunu dile getiren Hotamışlıgil, “Bunun amacıyla, Türkiye için haddinden fazla muhteşem olan madde, Kovid-19 varyantlarının sabah akşam takibini yarmak ve telkih çeşitliliğini tedarik etmek. Şu anda varyant taramalarında çokça ongun olduğumuzu söyleyemem, artık yapmamız geçişsiz. Bunun üzere ülkede ne değişke baskın ağıl geliyor, onun takibini fayrap etmek gerekiyor.” dedi. Ancak şu anda uygulamaya giren mRNA aşısının iki doz uygulama sonrası aşina varyantlara cebin etkinliğini sürdürdüğünü birlikte unutmamak lazım. Yani aheste tarama ve aşı çeşitliği ile sunma gür sonuçlar alabilmemiz cins.” şeklinde konuştu.

“CÜMBÜŞ VERİCİ SİNYALLER METABOLİZMADAN ATI”

Prof. Dr. Gökhan Hotamışlıgil, Kovid-19’bile genetik yatkınlık ve direnç haritalarının ortaya çıkarıldığını hatırlatarak, şu değerlendirmede bulundu:

“İnterferon sisteminde kıymetli sıskalık gösteren tadilat olduğunda, hastalık elan kilolu seyrediyor. Sitokin fırtınası aşamasına gelindiğinde orada çıktı vücudun zat verdiği immün cevabın kontrolden çıkması, ara sıra kalıtım bilimi varyantların bunu daha alevlendirebileceğini gösteren icraat mevcut. Cümbüş verici sinyal ve mekanizmaların metabolizmadan birlikte geleceğini düşünüyorum fakat bu çalışmalar elan erken döneminde. Klinik seyri ve ölüm oranlarını arz çokça etkileyen şeylerin başında, metabolik boyut, şişmanlık ve beraberindeki metabolik problemler, tıpkısı zamanda birlikte yaşlılıkla beraber olan immüno-metabolik problemler geliyor. Bu çalışmalar az buçuk daha olgunlaştığında bu iki nazik risk faktörünün mekanizmalarının elan iyi anlaşılacağını ve metabolizmanın ortamında kesin adına sinyaller bulunacak. Kendi gruplarımız dahi bu mesele üstünde çalışıyor. Parçalanmamış bu gelişmeler, eskimemiş ilaçların geliştirilmesi ve uygulamaya girmesi amacıyla çokça beklenti veriyor.”

Prof. Dr. Gökhan Hotamışlıgil, salgından depar üstüne sonuç rütbe iyimser ve umutlu olduğunu ve bu metin süreçten yakın gelecekte çıkılacağını sözlerine ekledi.

Hakkımızda gündemhaber

Check Also

Bilcümle acun korkuyla bakir krizi beklerken Türkiye erkenden harekete geçti

Bilcümle acun korkuyla bakir krizi beklerken Türkiye erkenden harekete geçti

Tarnet tarımda kullanılmamış teknolojiler geliştirerek tarımda verimi ve yeterliliği eğin düzeye çıkarmayı hedefliyor.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir