ESIR tası tarağı topladı! Evet, 3 trilyon doları hastalık bıraktı?

Haber7 / Ömer Faruk AKTAŞ

Kavga ve istikrarsızlığın hâkimiyet sürdüğü Afganistan’üstelik 20 yıl aradan sonraları arama tekrar Taliban’ın eline geçti. Kısaca 3 trilyon dolar değerindeki varlıklı beyaz zehir yatakları ise askeri ve siyasal gündemin eğin planında ülkeye olan ilgide güçlü tıpkı etken olarak bulunuyor.

Peki, büyük bire bir yıkımla işgal ettiği ve aylık maliyeti 3,9 bilyon doları bulan askeri harcamaların ardından ABD bozukluk Afganistan’ı ayrılma etti? Hem İpek Yolu hem de lityum rezervleri bağlamında elan önce Taliban’la mülaki Çin’in pozisyonu hangi olacak? Ve esbak bağları, tecrübesiyle Acımasız-Taliban ilişkileri zahir şekillenecek?

Nişantaşı Üniversitesi Arsıulusal İlişkiler Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Vişne Korkmaz ve İstanbul Boşluk Üniversitesi ASEAN Araştırmaları Merkezi Müdürü Sibel Karabel, Veri 7’nin sorularını yanıtladı.

ÇAKER’NİN ‘KAZANILAMAYACAK’ SAVAŞI

“ABD’nin ‘kazanılmayacak’ benzeri savaşın maliyetini daha fazla kaçılmak istemediği çokça vazıh.” diyen Prof. Dr. Vişne Korkmaz, “20 almanak engelleme ve ulus inşası süreci balaban bire bir maliyet getirdi” dedi.

ABD’nin bölgeden çekilmesinin tıpkısı sebebi adına, “Hem kişi ekonomisini canlandıracak iç yatırıma hem de Çin ve Rusya’yı sınırlandıracak politikalar için bambaşka coğrafyalara yönelmeye ihtiyacı var.” diyen Korkmaz, “Sahayı engin dengelemeye ve bunu yaparken dahi rakipleri arasındaki rekabeti ateşlendirmeyi planlıyor.” açıklamasında bulundu.

Afganistan'daki minerallerin ve nadir toprak elementlerinin değerinin yaklaşık 3 trilyon dolar olduğu tahmin ediliyor.

“TASI TARAĞI TOPLADI”

ÇAKER’nin Taliban’ın Çin ve Rusya ile temasta olduğunu vurgulayan Korkmaz, şu açıklamalarda bulundu:

“Taliban’ı ve Taliban dışı unsurları destekliyorlar. Ancak benzeri şekilde KÖLE’dahi Taliban içre belli unsurları ve Taliban dışı sınırlı unsurları destekliyor. Ezcümle tası tarağı toplamış mümkün amma sahayı izlemeyi bıraktığını tek düşünmüyorum.” 

NADİR EROIN REZERVLERİ!

KÖLE’nin bölgeden çekilmesinin arkası sıra gözler eşsiz metal rezervlerine özellikle birlikte lityum rezervlerine çevrildi. Kestirmece 3 trilyon dolar değerindeki zengin maden yatakları, güçlü çokça ülkenin ilgisini çekiyor… Bu ülkelerin başında ise Taliban’la serencam dönemde ilişkilerini geliştiren Çin bulunuyor.

Pentagon'un 2010 yılındaki bir toplantı tutanağında ‘Nadir minerallerin Suudi Arabistan'ı’ olarak nitelendirilen Afganistan, doğal gaz, petrol, kömür, bakır, gümüş, altın, kobalt, kükürt, kurşun, çinko, demir cevheri, tuz, nadir toprak elementleri, değerli ve yarı değerli taş yataklarıyla dünyanın en zengin mineral rezervlerine sahip bulunuyor - Bloomberg

Çin’in siyasal duruşuna ilişkin Korkmaz, “Çin bire bir dilemma süresince.” diye, Çin’mağara temkinli hareket edeceğini ve geçiş sürecini hem Taliban hem de Taliban’a rakip unsurlar üzerinden finans, teknoloji ve koca kaynağı vaatleri üzerinden şekillendirmeye çalışacağını ifade etti.

Afganistan Maden ve Petrol Bakanlığı tarafından yürütülen son araştırmada, ülkenin maden zenginliği 3 trilyon doları buluyor. - Afganistan'ın Takhar Eyaleti, Nor Aaba'da bir altın madeni. - Reuters

ASEAN Araştırmaları Merkezi Müdürü Sibel Karabel ise Çin’mağara Afganistan’daki siyasal duruşuna ilgilendiren, “Afgan Hükümeti mi Taliban mı? Sorusu birlikte gündeme dönme çevrim gelmekteydi. Altını yemek gerekir; Çin Suriye, Libya ve alelhusus coğrafi yakınlığı cihetiyle Afganistan’bile diplomatik namına olabildiğince ‘nötr’ tıpkı portre çizmekte ve ‘ikili bire bir diplomasi’ yöntemi yürütmekte.” değerlendirmesinde bulundu.

“Çin’in birlikte olasılı aynı senaryo üzere rastgele iki tarafla de ilişkilerini ‘mücehhez’ tuttuğu tez edilebilir.” diyen Karabel, şu açıklamalarda bulundu:

“Bu durumda Çin-Taliban ilişkisinin esas dinamiği muvazene/envestisman dengesiyle makul mütenasip gözüküyor. Ayrıksı tıpkısı deyişle, istikrarın devamlılığı ve Çin’mağara keder ettiği doğusuyla ilişkilendirdiği oluşumların akışın kesilmesi (Taliban hem bâtın hem doğrudan yeşil mum yaktı) karşılığında Çin’mağara buradaki kazançlı kalkınmaya bindi olacağını (seviyesi elan anlaşılan değil) göstermiş oluyor.”

Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi dün Taliban heyetini ağırlarken her iki taraftan da işbirliği mesajları verildi.

Karabel, “Burada Pakistan, Hindistan, Rusya ve İran kabilinden lehçe aktörlerin stratejileri birlikte belirleyici olacaktır. Benzeri bambaşka deyişle, Afganistan Çin için aracısız bağlanmış olunacak tıpkısı konumdan artım, yarar/engel itibarıyla terazinin ibresinin sakıngan değerlendirileceği aynı konumda saha almakta.” açıklamasında bulundu.

ABD Enerji Enformasyon İdaresi (EIA) verilerine göre Afganistan’ın doğalgaz rezervi 5 trilyon metre küp civarında. Nükleer enerjide kullanılan uranyum madeni zengini Afganistan’da Bolivya’dan sonra ikinci büyük lityum rezervi yer alıyor.

MOSKOVA MÜDAHİL OLMAYA SUNMA HAZIR AHESTE!

Prof. Dr. Ekşi Kiraz Korkmaz, Rusya için birlikte Çin’mağara içinde olduğu ikilemin makbul olduğunu ancak tek bir farkın bulunduğunu tabir etti.

Çin’mağara eş olduğu finansman olanaklarına Moskova’nın cemaat olmadığını vurgulayan Korkmaz, “Bu yüzden Itidalli Asya üzerindeki nüfusunu, tahril üzerindeki kontrolünü, askeri-siyasi şişman ciddi olma kapasitesini sergiliyor.” dedi.

1979-1989 yılları arasında Afganistan'ı işgal altında tutan Sovyetler karşılaştığı direniş karşısında geri çekilmişti.

“AFGANİSTAN SURİYE DEĞİL”

“Geçmiş bağlar ve deneme dolayısıyla Moskova müdahil olmaya en amade kirici gerçekte. Fakat sahaya bizzat askeri gücü ile müdahil olursa hem kişi için ayrımsız cephe henüz dil hem de bu müdahalesinin ocakçı ne olacak diyerek etüt etmek gerekir.” diyen Korkmaz, Rusya’nın Afganistan hamlesine ilişik şunları söyledi:

“Sonuçta benzeri yanda Pakistan değişik yanda İran’ın çalışkan olduğu tıpkı kayran Afganistan. Ezcümle ayrımsız Suriye değil, Rusya’yı davet fail benzeri perhiz da bulunmayan. Bu nedenle Rusya’nın Taliban ile ilişkisi eke benzeri açar. Taliban üzerindeki MEMLUK etkisini yemek için sınırdaki yandaki aynı nazik zorla desteği Taliban üzere da oylumlu olacaktır. Fakat bu ilişkinin ESIR etkisini pili potansiyeli MEMLUK özellikle girmek üzere farklı rakipleri harekete geçirir”

GERÇEK: HABER7 / ÖMER FARUK LÜLE TAŞI

Hakkımızda gündemhaber

Check Also

Son ankerlerden sâdır sonuçlar Millet İttifakı'nda fasıla oluşturdu

Son ankerlerden sâdır sonuçlar Millet İttifakı’nda fasıla oluşturdu

Ulusallık Gazetesi Yazarı Galibiyet Delicesine, bugünkü “Ulus İttifakı’nı çatlatan anketler” başlıklı bucak yazısında anket sonuçlarında, …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir